Zeno Winkels is directeur van de Woonbond. Hij schreef dit op 24 februari in de Volkskrant.
Vaarwel, zegt kabinet tegen volkshuisvesting
Het kabinet-Jetten, dat gisteren op Paleis Huis ten Bosch werd beëdigd, presenteert zich graag als progressief. Maar de woonparagraaf uit het akkoord versterkt de ongelijkheid op de woonmarkt, stelt Zeno Winkels. Onder invloed van politieke haalbaarheid en electorale aantrekkingskracht maken D66, CDA en VVD keuzes die gunstig zijn voor een relatief kleine, kapitaalkrachtige groep. Huurders en woningzoekenden raken achterop.
Wonen, ooit pijler van bestaanszekerheid, wordt een motor van sociale ongelijkheid. Ondanks jarenlange erkenning dat de hypotheekrenteaftrek ongelijkheid vergroot, verandert het kabinet niets. Van de bijna 12 miljard euro die dit jaarlijks kost, komt de helft terecht bij de hoogste inkomens. Alleen nieuwbouw van sociale woningen loopt terug door de plannen.
De rijksten profiteren. De opgedreven koopprijzen betekenen extra winst voor wie een of meerdere woningen bezit. Terwijl huurders de hogere woningprijzen in hogere huren weerspiegeld zien. Die keuze is funest voor een eerlijke verdeling van woonkansen. Dit vergroot niet alleen de kloof tussen huurders en kopers, maar zet ook groepen ouderen tegenover wonen, ooit pijler van bestaanszekerheid, wordt een motor van sociale ongelijkheid elkaar. Ouderen in de huursector met een hoger inkomen worden geconfronteerd met extra inkomensafhankelijke huurverhogingen. Tegelijkertijd worden oudere huiseigenaren verleid met aantrekkelijke, vaak risicoloze hypotheekvormen en fiscale voordelen. Twee groepen ouderen, hetzelfde doel (doorstroming), maar totaal verschillende benaderingen. Niet op basis van maatschappelijke rechtvaardigheid, maar op basis van eigendom. Tegelijkertijd laat het regeerakkoord de sociale huursector in de kou staan.
Woningcorporaties kampen met een toekomstig tekort van zo’n 20 miljard euro. Toch wil dit kabinet ook de komende jaren winstbelasting ophalen bij deze sector, die helemaal geen winstoogmerk heeft. Weliswaar is er vanaf 2028 een korting van 250 miljoen beloofd, maar het tekort blijft omvangrijk. Gevolg: verduurzaming en nieuwbouw van sociale huurwoningen lopen terug. De rekening wordt doorgeschoven naar huurders en woningzoekenden, die geconfronteerd worden met hogere huren, achterstallig onderhoud en langere wachttijden voor een betaalbare en passende woning. Daar komt de afbraak van de huurregulering, die twee jaar geleden door CDA-minister De Jonge is opgebouwd, nog bij.
Het regeerakkoord zegt de evaluatie van de Wet betaalbare huur niet eens te zullen afwachten. Dit sluit aan bij de agenda van beleggers en particuliere verhuurders die financieel profiteren van de wooncrisis. En misschien wel het meest schrijnende: dak- en thuislozen worden in het regeerakkoord niet genoemd. Hoe is het mogelijk om in de grootste wooncrisis in decennia de belangrijkste slachtoffers te negeren? Het stilzwijgen is veelzeggend. Het laat zien hoe ver de coalitie afstaat van de realiteit. Huiseigenaren behouden dus fiscale voordelen, de sociale huursector wordt verwaarloosd, er komt minder huurbescherming en dak- en thuislozen worden genegeerd.
Het kabinet kiest voor een koers die de kloof vergroot. De Woonbond roept op tot een fundamenteel andere benadering. Goed wonen is een recht. Zolang wonen wordt benaderd als verdienmodel, blijft de crisis. Voordat het nieuwe kabinet daadwerkelijk aan de slag kan, zal het een meerderheid in de Kamer moeten vinden. Hopelijk gaat de oppositie ook ‘aan de slag’, om D66, CDA en VVD van hun ramkoers af te helpen.
